‘Ik vond die oorlog wel een prettige tijd’

De bijna 90-jarige Maartje Halbertsma vertelt over haar oorlogsherinneringen aan Levi, Sven, Abigail en Sytske van ’t Fonnemint in Friesland. Het interview vindt plaats in haar woonkamer, waar ze terugkijkt op haar jeugd aan de Oude Bildtdijk. De kinderen luisteren aandachtig terwijl ze vertelt over speelgoed van scherven, evacué Rietje en de geheime radio onder de trap.

Wat deed uw opa tijdens de oorlog?
‘Ik vond die oorlog wel een prettige tijd. Als kind ervaar je dingen anders. Ik was ruim drie toen de oorlog uitbrak. Mijn vader moest in de mobilisatie, dus ik was alleen met mijn moeder. ’s Avonds stond ze altijd tegen mij te zingen. Later kregen wij een evacué, Rietje, die voelde als een zusje. We sliepen samen, gingen samen naar school, en zelfs samen naar biechten. Ze was negen maanden ouder dan ik, en haar ouders woonden schuin tegenover ons op de boerderij. Er waren acht kinderen, verspreid over de Oude Bildtdijk. En er zat ook nog een jongen, Huub, uit Venlo bij ons. Dat was de oorlogstijd voor mij.’

Hoe was het leven aan de Oude Bildtdijk?
‘We hadden niks om te spelen, dus speelden we buiten, hinkelbaan op de weg, touwtje springen, in de slootjes springen. Auto’s waren er bijna niet, dus dat was veilig. Mijn moeder had een winkeltje met klompen en een rokerij. Er kwamen altijd mensen langs. En we hadden nooit honger, we ruilden met spullen uit het winkeltje, haalden aardappelen en melk bij de boer. Op zondag hadden we slagroom, die roomden we zelf af.’

Was er gevaar?
‘Mijn vader moest soms onderduiken bij razzia’s. Dat hoorde erbij, als kind merk je dat niet zo. Maar we luisterden wel stiekem naar Radio Oranje. De radio zat achter een luikje onder de trap. Veel mensen hadden hun radio ingeleverd, maar wij niet. En er zaten onderduikers in de buurt, de burgemeester van Bildt was ondergedoken bij de boerderij achter ons huis. Zijn huis in het dorp werd in brand gestoken omdat hij niet meewerkte met de Duitsers. Bij de bevrijding op 15 april kwam hij met zijn vrouw naar buiten, niemand wist dat hij daar zat. Ook een Joodse jongen, Isaac Lipschitz, zat ondergedoken bij Koen Balt op Zwart Kruis. En er was nog een jongen, Joop, uit Amsterdam, ouder dan ik. Maar daar werd niet over gesproken.’

Wat weet u nog van de bevrijding?
‘Toeters en bellen, de Limburgers met pannen en deksels, de burgemeester die naar buiten kwam… Die Limburger waren echt feestgangers. Ik heb nog een koffiemolen uit die tijd, die gebruikten we om meel te malen. En we hadden lichtjes met olie op tafel. Er was natuurlijk geen elektriciteit. Als nu lees ik in de krant over jongens die Cambuur in brand steken… die weten niet hoe goed ze het hebben. Ik pas niet meer in deze tijd.’