‘Op school in Paramaribo werd ik uitgelachen om mijn accent, zelfs door leraren’

Nore, Anna en Rosa interviewen de 67-jarige Sylvester Aboikoni die geboren is in het binnenland van Suriname. Hij vertelt openhartig over zijn leven, zijn familie en de geschiedenis van zijn voorouders, die sterk verbonden is met slavernij en het koloniale verleden, en hij laat zien hoe die geschiedenis nog steeds invloed heeft op zijn leven. Op 20-jarige leeftijd kwam meneer Aboikoni naar Nederland. De leerlingen van de Talisman in Eindhoven luisteren aandachtig, terwijl hij ze mooie foto’s uit het verleden toont.

Wat is uw achtergrond?
‘Ik kom uit het binnenland van Suriname en hoor bij de Saramaccaners. Dat is een van de Marron-gemeenschappen. Onze voorouders zijn gevlucht uit de slavernij en zijn diep het bos in gegaan om vrij te kunnen leven. Dat doen we al honderden jaren, met onze eigen cultuur, taal en leiders.

Leiderschap speelt een belangrijke rol speelt in mijn familie. Mijn opa was opperhoofd en een wijze leider. Hij leerde mij dat je nooit alleen staat, maar altijd onderdeel bent van een gemeenschap. Dat noemen wij Ubuntu: ik ben omdat wij zijn. Die lessen neem ik mee in zijn rol als ‘hoofdkapitein’. Dat betekent dat ik een leidende verantwoordelijkheid heb binnen onze gemeenschap, zowel in Suriname als in Nederland. Ik probeer mensen bij elkaar te brengen en zorg te dragen voor verbinding, net zoals mijn opa dat deed.’

Heeft slavernij nog invloed gehad op uw familie?
‘Ja, slavernij is heel dichtbij. De vader van mijn opa leefde nog in slavernij. Dat betekent dat het geen ver verleden is, maar iets wat maar een paar generaties achter ons ligt. De verhalen zijn altijd doorverteld.

Marrons worden vaak verkeerd begrepen. Wij worden soms ‘weggelopen slaven’ genoemd, maar dat klopt niet. Wij hebben onszelf ‘onttrokken’. Die strijd om menswaardigheid zit nog steeds in wie wij zijn. Dat heeft ook invloed op hoe ik kijk naar onrecht en discriminatie vandaag de dag.’

Hoe was het om naar Nederland te komen?
‘Dat was heel moeilijk. In Suriname kende iedereen mij. Ik was daar actief en voelde me gezien. Toen ik naar Nederland kwam om te studeren, was ik ineens niemand. Ik voelde me vaak eenzaam en had moeite met de cultuur.

Ik voelde me heel verloren. Ik liep zelfs huilend door de straten en vroeg me af wat ik hier deed. Toch heb ik geleerd om contact te zoeken met mensen en bruggen te bouwen. Dat sluit weer aan bij Ubuntu: samen red je het, alleen niet.’

Heeft u discriminatie meegemaakt?
‘Ja, veel. Op school in Paramaribo werd ik uitgelachen om mijn accent. Zelfs leraren deden soms mee. Dat deed pijn, maar het maakte me ook vastberaden om te laten zien dat ik het wel kon.

Ook in Nederland kreeg ik te maken met vooroordelen. Sommige mensen hadden meteen een beeld van mij. Ik heb geleerd om daar niet met boosheid op te reageren, maar met gesprek. Door mijn verhaal te vertellen, veranderde de houding van mensen vaak. Dat is iets wat ik altijd probeer mee te geven: oordeel niet voordat je iemand kent.’

Hoe heeft u uw vrouw leren kennen?
‘Dat is een bijzonder verhaal. Ik was met een vriend in de stad in Eindhoven. We spraken twee vrouwen aan en nodigden hen uit om naar een café te komen waar mijn vriend muziek draaide. Een van die vrouwen zei toen tegen mij: ‘Zwarte mensen werken niet’. Dat raakte me.

Later die avond kwam zij toch het café binnen. Ik negeerde haar eerst, maar ze stuurde me een drankje. Dat was haar manier om sorry te zeggen. We raakten aan de praat en leerden elkaar beter kennen.

De relatie was niet meteen makkelijk. Haar ouders wilden geen zwarte schoonzoon. Dat deed pijn, maar ik bleef rustig. Uiteindelijk wilde haar moeder met mij praten. Dat gesprek veranderde alles. Ze accepteerde mij volledig en later werden we zelfs bevriend. Dat laat zien hoe belangrijk het is om elkaar echt te leren kennen. Nu zijn we al 41 jaar samen en 38 jaar getrouwd!’

Wat wilt u dat kinderen van uw verhaal leren?
‘Dat je niet moet oordelen over mensen die je niet kent. Iedereen heeft een verhaal. Onze geschiedenis is niet alleen mijn geschiedenis, maar ook die van Nederland. Door nieuwsgierig te zijn en naar elkaar te luisteren, kun je bruggen bouwen in plaats van muren.’